Ferill 294. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.

---

158. löggjafarþing 2026–2027.
Þingskjal 332  —  294. mál.
Stjórnarfrumvarp.

Frumvarp til laga

um almannavarnir.

Frá dómsmálaráðherra.

I. KAFLI
Gildissvið, markmið og orðskýringar.
1. gr.
Gildissvið og markmið.

    Lög þessi taka til samhæfðra almannavarnaviðbragða til þess að takast á við afleiðingar ástands sem ógnar eða kann að ógna lífi og heilsu almennings, umhverfi og/eða eignum.
    Markmið almannavarna er að undirbúa, skipuleggja og gera ráðstafanir sem miða að því að koma í veg fyrir og takmarka, eftir því sem unnt er, að almenningur verði fyrir líkams- eða heilsutjóni eða umhverfi eða eignir verði fyrir tjóni, hvort sem er af mannavöldum eða ekki og hvort sem það er af völdum náttúruvár, heilbrigðisvár, netöryggisógnar, hernaðaraðgerða eða af öðrum ástæðum.

2. gr.
Grundvallarreglur almannavarna.

    Við framkvæmd laga þessara skulu eftirfarandi reglur almannavarna lagðar til grundvallar:
     1.      Sviðsábyrgðarreglan: Sá aðili sem fer venjulega með stjórn tiltekins sviðs samfélagsins eða tiltekins svæðis eða umdæmis skal skipuleggja viðbrögð og koma að stjórn aðgerða þegar hætta steðjar að.
     2.      Grenndarreglan: Staðbundin stjórnvöld undirbúa fyrirbyggjandi ráðstafanir og viðbragðsáætlanir.
     3.      Samkvæmnisreglan: Yfirvald eða stofnun sér á hættustundu um björgunarstörf á verksviði sínu.
     4.      Samræmingarreglan: Allir viðbragðsaðilar samhæfa störf sín við undirbúning aðgerða þannig að búnaður og mannafli sé nýttur á skilvirkan hátt.

3. gr.
Orðskýringar.

    Í lögum þessum er merking hugtaka sem hér segir:
     1.      Aðgerðaáætlun: Áætlun sem gerð er á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli þar sem tilgreint er til hvaða aðgerða eigi að grípa á tímabili áætlunarinnar til þess að draga úr áhættu og styrkja áfallaþol.
     2.      Almannavarnaaðgerð: Aðgerð viðbragðsaðila sem miðar að því að koma í veg fyrir og takmarka, eftir því sem unnt er, að almenningur verði fyrir líkams- eða heilsutjóni eða umhverfi og/eða eignir verði fyrir tjóni í samræmi við markmið laga þessara.
     3.      Almannavarnastig: Almannavarnastig lýsir alvarleika atburðar eða ástands, umfangi viðbúnaðar almannavarna og hversu brýn þörf er á að bregðast við í ljósi þess hversu alvarlegt eða umfangsmikið viðgangsefnið er.
     4.      Áfallaþol: Geta kerfis eða samfélags til að forðast, draga úr eða yfirstíga hættuástand með fyrirbyggjandi aðgerðum og viðbrögðum.
     5.      Endurreisn: Ferli sem felur í sér ákvarðanir og aðgerðir sem miða að því að endurheimta eða bæta lífsskilyrði samfélaga eftir áfall.
     6.      Greining og mat á áhættu: Heildarferli sem felur í sér að greina, lýsa og meta áhættu. Í áhættumati felst að ákvarða umfang og eðli áhættu og/eða áhættuþátta, þar á meðal greina óæskilegan atburð, ákvarða áhættuviðmið, meta líkur hans og umfang afleiðinga, auk óvissu sem fylgir matinu. Jafnframt felst í áhættumati samanburður á niðurstöðum við áhættuviðmið til að ákvarða hvort áhættan sé ásættanleg. Á grundvelli greiningar og mats á áhættu eru gerðar viðbragðs- og aðgerðaáætlanir og samanburður á niðurstöðum við áhættuviðmið til að ákvarða hvort áhættan sé ásættanleg.
     7.      Hættustund: Ástand sem hefst þegar hættustigi, neyðarstigi eða þjóðarvá er lýst yfir og lýkur þegar hættustigi, neyðarstigi eða þjóðarvá er aflýst. Á hættustundu virkjast tilteknar valdheimildir sem kveðið er á um í lögum þessum.
     8.      Neyðar- og öryggisbirgðir: Þær vörur, þau tæki og fjarskipti sem eru nauðsynleg til þess að tryggja lífsafkomu þjóðarinnar og þurfa að vera fyrir hendi svo að unnt sé að vernda líf og heilsu almennings og tryggja órofa virkni mikilvægra innviða sem eru nauðsynlegir til að sinna grunnþörfum íbúa og samfélags á hættustundu. Neyðar- eða öryggisbirgðir geta verið í eigu eða á forræði opinberra aðila eða einkaaðila.
     9.      Ómissandi innviðir: Kerfi, eignir, aðstaða, búnaður, net, mannvirki eða þjónusta sem er nauðsynleg til að tryggja grunnþarfir samfélagsins og samfélagið getur ekki verið án í sólarhring eða skemur. Ómissandi innviðir geta verið í eigu eða á forræði opinberra aðila eða einkaaðila.
     10.      Stjórn og samhæfing almannavarnaaðgerða: Samhæfing felur m.a. í sér samhæfingu og skipulag björgunar- og hjálparstarfa vegna hættu eða tjóns sem getur eða hefur skapast og stjórn almannavarnaaðgerða á landi, sjó eða í lofti í samvinnu við samhæfingarstöð, ef við á.
     11.      Viðbragðsáætlun: Áætlun sem er gerð á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli þar sem lýst er viðbrögðum á hættustundu. Í viðbragðsáætlun er m.a. fjallað um skipulagningu aðgerða, viðbúnað og hlutverk viðbragðsaðila, tilgreiningu viðbragðsaðila, samhæfingu og stjórn viðbragðsaðila, samgöngur og fjarskipti, sálfélagslegan stuðning og aðstoð við fólk sem verður fyrir áhrifum af hættuástandi eða hamförum, sérstöðu fatlaðs fólks og viðkvæmra hópa í samfélaginu, hagvarnir, birgðir og neyðarflutninga til og frá landi og hvernig tryggja eigi órofna starfsemi og þjónustu.

II. KAFLI
Stjórnskipulag almannavarna.
4. gr.
Umsjón almannavarna.

    Ríkið fer með almannavarnir á landinu öllu, hvort heldur sem er á landi, í lofti eða á sjó. Sveitarfélög fara með almannavarnir í héraði í samvinnu við ríkið samkvæmt lögum þessum.
    Ráðherra er æðsti yfirmaður almannavarna í landinu.
    Ríkislögreglustjóri annast málefni almannavarna í umboði ráðherra.

5. gr.
Viðbragðsaðilar almannavarna.

    Viðbragðsaðilar almannavarna á landsvísu eru lögreglan, Landhelgisgæsla Íslands, Slysavarnafélagið Landsbjörg, heilbrigðisstarfsmenn, slökkvilið, Neyðarlínan, Rauði krossinn á Íslandi, netöryggissveitin CERT-IS og rekstraraðilar flugvalla og flugleiðsögu.
    Til viðbragðsaðila almannavarna teljast einnig þeir sem hafa hlutverki að gegna samkvæmt viðbragðsáætlun hverju sinni.

6. gr.
Ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál.

    Í ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál, sbr. 9. gr. laga um Stjórnarráð Íslands, nr. 115/2011, er fjallað um almannavarnir. Meginverkefni nefndarinnar er varðar almannavarnir eru eftirfarandi:
     1.      Að fjalla um stefnu stjórnvalda í almannavörnum.
     2.      Að fjalla um greiningar og mat á áhættu og áfallaþoli og fyrirbyggjandi aðgerðir.
     3.      Að fjalla um tilgreiningu og stöðu ómissandi innviða.
     4.      Að fjalla um ákvarðanir og fyrirmæli á grundvelli 42. gr.
    Ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál skal hittast tvisvar á ári til að ræða málefni almannavarna eða oftar ef aðstæður krefjast þess.
    Ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál getur vísað tilteknum málum til samráðshóps ráðuneytisstjóra um almannavarnir, sbr. 9. gr.

7. gr.
Stefna stjórnvalda um almannavarnir.

    Ráðherra markar stefnu stjórnvalda í almannavarnamálum til fimm ára í senn.
    Við stefnumörkun stjórnvalda skal haft samráð við viðeigandi stofnanir, sveitarfélög og hag- og viðbragðsaðila eftir því sem við á.

8. gr.
Samstarf ríkis og sveitarfélaga um almannavarnir.

    Ríki og sveitarfélög skulu eiga með sér reglubundið samráð á sviði almannavarna. Í því skyni skulu fulltrúar tilnefndir af ráðherra og Sambandi íslenskra sveitarfélaga funda a.m.k. árlega og fjalla um stöðu og sameiginleg verkefni á sviði almannavarna, svo sem forvarnir, fræðslu, fyrirbyggjandi aðgerðir og endurreisn.

9. gr.
Samráðshópur ráðuneytisstjóra um almannavarnir.

    Samráðshópur ráðuneytisstjóra annast, þegar tilefni þykir til, samhæfingu, samráð og upplýsingamiðlun á milli viðeigandi stjórnvalda varðandi fyrirbyggjandi aðgerðir og aðgerðir á hættustundu.
    Í samráðshópi ráðuneytisstjóra eiga sæti ráðuneytisstjóri þess ráðuneytis sem fer með málefni almannavarna, ráðuneytisstjóri þess ráðuneytis sem fer með opinber fjármál og ráðuneytisstjóri forsætisráðuneytisins sem er jafnframt formaður hópsins. Á fundum samráðshópsins taka sæti ráðuneytisstjórar annarra ráðuneyta í samræmi við það málefni sem er til umræðu hverju sinni.
    Umsýsla vegna samráðshóps ráðuneytisstjóra, boðun og undirbúningur funda er í höndum þess ráðuneytis sem fer með málefni almannavarna.

10. gr.
Ríkislögreglustjóri.

    Ríkislögreglustjóri hefur umsjón og eftirlit með skipulagi almannavarna á landinu öllu og að ráðstafanir séu gerðar í samræmi við stefnu stjórnvalda um almannavarnir. Innan embættis ríkislögreglustjóra skal starfrækt sérstök deild eða svið sem annast verkefni á sviði almannavarna.
    Hlutverk ríkislögreglustjóra varðandi fyrirbyggjandi aðgerðir, aðgerðir á hættustundu og endurreisn er í samræmi við ákvæði III.–VI. kafla.
    Ríkislögreglustjóri tekur þátt í alþjóðlegu samstarfi stjórnvalda um almannavarnir.
    Ríkislögreglustjóra er heimilt að semja við sjálfseignarstofnanir, félagasamtök eða aðra aðila um að þeir skuli annast framkvæmd almannavarna á tilteknu sviði.
    Ríkislögreglustjóri skal skrá upplýsingar og tryggja varðveislu gagna í samræmi við hlutverk sitt og er heimilt að starfrækja miðlæga gagnagrunna og upplýsingakerfi í þágu almannavarna.

11. gr.
Samráðshópur ríkislögreglustjóra.

    Samráðshópur ríkislögreglustjóra er vettvangur um samhæfingu, samráð og upplýsingamiðlun um fyrirbyggjandi aðgerðir, aðgerðir á hættustundu og endurreisn.
    Ríkislögreglustjóri er formaður samráðshópsins og fer með umsýslu hans. Ráðherra setur með reglugerð, að höfðu samráði við ríkislögreglustjóra, nánari ákvæði um skipan, starfshætti, og skipulag samráðshópsins.
    Samráðshópur ríkislögreglustjóra skal hittast að lágmarki tvisvar sinnum á ári eða oftar ef tilefni er til. Þá geta aðilar í samráðshópnum óskað eftir því að boðað verði til fundar.

12. gr.
Almannavarnanefndir.

    Sveitarfélög í sama lögregluumdæmi skulu skipa sameiginlega almannavarnanefnd. Ef sveitarfélög vilja að tvær eða fleiri almannavarnanefndir starfi innan sama lögregluumdæmis er það háð skriflegri staðfestingu ráðherra.
    Almannavarnanefnd skal skipuð að lágmarki fjórum fulltrúum sveitarfélaga auk lögreglustjóra viðkomandi lögregluumdæmis. Almannavarnanefnd kýs sér sjálf formann og varaformann.
    Sveitarstjórnir ráða starfsmenn almannavarnanefnda, ef við á, og greiða kostnað af störfum þeirra.
    Hlutverk almannavarnanefnda varðandi fyrirbyggjandi aðgerðir er í samræmi við ákvæði III. kafla.

III. KAFLI
Fyrirbyggjandi aðgerðir.
13. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og sviðsábyrgð.

    Sérhver aðili sem fer með stjórn tiltekins sviðs samfélagsins, svæðis eða umdæmis ber ábyrgð á fyrirbyggjandi aðgerðum á sínu sviði og undirbúningi þeirra í samræmi við lög þessi.
    Forsætisráðherra sker úr um hver ber ábyrgð á fyrirbyggjandi aðgerðum á tilteknu sviði samfélagsins ef vafi leikur á því eða upp kemur ágreiningur.

14. gr.
Fræðsla og forvarnir.

    Ríkislögreglustjóri skipuleggur forvarnir og fræðslu fyrir almenning og ber ábyrgð á fræðslu- og kennsluefni á sviði almannavarna fyrir almenning, stjórnvöld, sveitarfélög, viðbragðsaðila og ábyrgðaraðila ómissandi innviða. Ríkislögreglustjóri leiðir samstarf viðbragðsaðila almannavarna um fræðslu og kennslu á sviði almannavarna.

15. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og ábyrgð ríkislögreglustjóra.

    Ríkislögreglustjóri skal a.m.k. á fjögurra ára fresti láta fara fram greiningu og mat á áhættu og áfallaþoli samfélagsins í heild í samstarfi við viðeigandi aðila.
    Ríkislögreglustjóri ber ábyrgð á viðbragðsáætlunum sem taka til ástands eða atburða sem hafa áhrif á landið allt í samráði við viðeigandi aðila. Ríkislögreglustjóri skal jafnframt sjá til þess að æfingar séu haldnar samkvæmt þeim viðbragðsáætlunum.
    Ríkislögreglustjóri annast samræmingu viðbragðsáætlana og er heimilt að setja viðmið fyrir almannavarnanefndir, viðbragðsaðila almannavarna, ráðuneyti, stofnanir ríkis og sveitarfélaga og ábyrgðaraðila ómissandi innviða um hvaða viðbragðsáætlanir skuli að lágmarki gera.
    Ríkislögreglustjóri skal gera áætlun um fyrirkomulag, framkvæmd og umfang æfinga sem almannavarnanefndir, viðbragðsaðilar, ráðuneyti, stofnanir ríkis og sveitarfélaga og ábyrgðaraðilar ómissandi innviða skulu halda á grundvelli viðbragðsáætlana, í samráði við hlutaðeigandi aðila.
    Ríkislögreglustjóri, almannavarnanefndir, viðbragðsaðilar almannavarna, stofnanir ríkis og sveitarfélaga, ábyrgðaraðila ómissandi innviða og einkaaðilar sem hafa hlutverki að gegna í skipulagi almannavarna samkvæmt samningi skulu án endurgjalds taka þátt í æfingu viðbragðsáætlunar eftir því sem þurfa þykir.

16. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og skyldur ráðherra og ríkisstofnana.

    Ráðherra og ríkisstofnanir á hans vegum bera ábyrgð á því að starfsmenn fái viðeigandi þjálfun og fræðslu á sviði almannavarna.
    Einstakir ráðherrar og ríkisstofnanir á þeirra vegum skulu greina og meta áhættu og áfallaþol fyrir þann hluta samfélagsins sem fellur undir starfssvið þeirra. Slík greining skal fara fram á a.m.k. fjögurra ára fresti.
    Á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli skulu ráðherrar og ríkisstofnanir á þeirra vegum gera aðgerðaáætlanir. Þá skulu sömu aðilar gera viðbragðsáætlanir á sínu sviði. Þessir aðilar geta óskað eftir aðstoð ríkislögreglustjóra við gerð viðbragðs- og aðgerðaáætlana sem annast samræmingu þeirra, sbr. 3. mgr. 15. gr.
    Einstakir ráðherrar og ríkisstofnanir á þeirra vegum bera ábyrgð á að æfingar séu haldnar samkvæmt viðbragðsáætlunum sem heyra undir þau, á grundvelli áætlunar ríkislögreglustjóra, sbr. 15. gr.

17. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og skyldur almannavarnanefnda.

    Almannavarnanefnd og lögreglustjóri umdæmisins skulu greina og meta áhættu og áfallaþol í umdæmi almannavarnanefndarinnar. Slík greining skal fara fram á a.m.k. fjögurra ára fresti.
    Á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli skulu almannavarnanefndir og hlutaðeigandi lögreglustjóri gera aðgerðaáætlanir. Þá skulu sömu aðilar gera viðbragðsáætlanir hver fyrir sitt umdæmi. Þessir aðilar geta óskað eftir aðstoð ríkislögreglustjóra við gerð viðbragðs- og aðgerðaáætlana, sbr. 3. mgr. 15. gr.
    Almannavarnanefndir bera ábyrgð á að æfingar séu haldnar samkvæmt viðbragðsáætlunum sem heyra undir þær á grundvelli áætlunar ríkislögreglustjóra, sbr. 15. gr.
    Almannavarnanefndum er heimilt að hafa samvinnu sín á milli um gerð viðbragðsáætlana.

18. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og skyldur sveitarfélaga.

    Sveitarfélög og stofnanir á þeirra vegum bera ábyrgð á því að starfsmenn þeirra og fulltrúar í almannavarnanefndum hljóti þjálfun og fræðslu á sviði almannavarna.
    Sveitarfélög skulu greina og meta áhættu og áfallaþol í sveitarfélagi sínu. Slík greining skal fara fram á a.m.k. fjögurra ára fresti.
    Á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli skulu sveitarfélög gera aðgerðaáætlanir. Þá skulu þau jafnframt gera viðbragðsáætlanir. Sveitarfélög geta óskað eftir aðstoð ríkislögreglustjóra við gerð viðbragðs- og aðgerðaáætlana, sbr. 3. mgr. 15. gr.
    Sveitarfélög bera ábyrgð á að æfingar séu haldnar samkvæmt viðbragðsáætlunum sem heyra undir þau á grundvelli áætlana ríkislögreglustjóra, sbr. 15. gr.
    Við framfylgd þessarar greinar skal sveitarfélag hafa samráð við hlutaðeigandi almannavarnanefnd.

19. gr.
Ákvörðun um tilgreiningu ómissandi innviða.

    Ráðherrar skulu á grundvelli leiðsagnar ríkislögreglustjóra taka ákvörðun um tilgreiningu ómissandi innviða á sínu málefnasviði og upplýsa ábyrgðaraðila þeirra. Gefa skal ábyrgðaraðila ómissandi innviða kost á að tjá sig um þá ákvörðun áður en hún er tekin.
    Ráðherrar skulu upplýsa ríkislögreglustjóra um ákvarðanir um tilgreiningu ómissandi innviða á sínu málefnasviði. Ríkislögreglustjóri skal hafa heildstætt yfirlit yfir ómissandi innviði á hverjum tíma.

20. gr.
Fyrirbyggjandi aðgerðir og skyldur ábyrgðaraðila ómissandi innviða.

    Ábyrgðaraðilar ómissandi innviða bera ábyrgð á því að starfsmenn þeirra hljóti þjálfun og fræðslu á sviði almannavarna.
    Ábyrgðaraðilar ómissandi innviða skulu greina og meta áhættu og áfallaþol þess kerfis, eignar, aðstöðu, búnaðar eða mannvirkis sem þeir bera ábyrgð á og telst til ómissandi innviða. Slík greining skal fara fram á a.m.k. fjögurra ára fresti.
    Á grundvelli greiningar og mats á áhættu og áfallaþoli skulu ábyrgðaraðilar ómissandi innviða gera aðgerðaáætlanir. Þá skulu sömu aðilar gera viðbragðsáætlanir vegna þeirra ómissandi innviða sem þeir bera ábyrgð á. Þessir aðilar geta óskað eftir aðstoð ríkislögreglustjóra við gerð viðbragðs- og aðgerðaáætlana, sbr. 3. mgr. 15. gr.
    Ábyrgðaraðili ómissandi innviða ber ábyrgð á að æfingar séu haldnar samkvæmt viðbragðsáætlunum sem heyra undir þá á grundvelli skipulags ríkislögreglustjóra, sbr. 15. gr.

21. gr.
Hlutverk ráðherra varðandi öryggis- og neyðarbirgðir.

    Ráðherrar skulu, hver á sínu málefnasviði, leiða formlega samvinnu og samráð sín á milli og milli ríkisstofnana, sveitarfélaga og einkaaðila sem hafa hlutverki að gegna varðandi öryggis- og neyðarbirgðir sem falla undir þeirra sviðsábyrgð. Í því felst m.a. að greina og meta áhættu og áfallaþol í tengslum við öryggis- og neyðarbirgðir.

22. gr.
Eftirlit með fyrirbyggjandi aðgerðum.

    Ríkislögreglustjóri hefur eftirlit með fyrirbyggjandi aðgerðum ráðherra og ríkisstofnana, sveitarfélaga og undirstofnana þeirra, almannavarnanefnda og ábyrgðaraðila ómissandi innviða.
    Viðeigandi aðilar skulu afhenda ríkislögreglustjóra greiningar og mat á áhættu og áfallaþoli, viðbragðs- og aðgerðaáætlanir. Í samráði við hlutaðeigandi aðila skal birta viðbragðsáætlanir opinberlega nema sérstök rök standi til annars. Þá er þeim aðilum sem tilgreindir eru í 1. mgr. skylt að veita ríkislögreglustjóra upplýsingar um stöðu fyrirbyggjandi aðgerða, sé þess óskað.
    Ríkislögreglustjóri getur, ef tilefni þykir til, beint því til viðkomandi aðila að gera úrbætur er varðar fyrirbyggjandi aðgerðir.
    Ríkislögreglustjóri skal upplýsa ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál um mat á stöðu fyrirbyggjandi aðgerða og ómissandi innviða.

23. gr.
Upplýsingaskylda opinberra aðila og einkaaðila.

    Opinberum aðilum og einkaaðilum ber skylda til að veita ráðherra, ríkisstofnunum, sveitarfélögum og undirstofnunum þeirra og almannavarnanefndum nauðsynlegar upplýsingar við greiningu og mat á áhættu og áfallaþoli og gerð viðbragðsáætlana og aðgerðaáætlana. Ef ágreiningur er um hvað teljist nauðsynlegar upplýsingar samkvæmt ákvæði þessu er heimilt að leita dómsúrskurðar um málið.

IV. KAFLI
Almannavarnastig, samhæfing og stjórn aðgerða.
24. gr.
Hættustund og sviðsábyrgð.

    Sérhver aðili sem fer með stjórn tiltekins sviðs samfélagsins, svæðis eða umdæmis ber ábyrgð á aðgerðum þar að lútandi á hættustundu.
    Ríkislögreglustjóri ber ábyrgð á samhæfingu aðgerða á hættustundu í samhæfingarstöð í samræmi við lög þessi.
    Lögreglustjórar bera ábyrgð á samhæfingu og stjórn almannavarnaaðgerða á hættustundu í héraði í samræmi við lög þessi.
    Landhelgisgæsla Íslands ber ábyrgð á samhæfingu og stjórn almannavarnaaðgerða á hættustundu á sjó og í samræmi við lög þessi og í samráði við lögreglustjóra í hlutaðeigandi umdæmi ef við á.

25. gr.
Almannavarnastig.

    Almannavarnastig eru óvissustig, hættustig, neyðarstig og þjóðarvá og eru skilgreind svo:
     1.      Óvissustig er:
                  a.      þegar grunur vaknar um yfirvofandi atburði af náttúru- eða mannavöldum eða vegna bresta í innviðum sem á síðari stigum gætu ógnað heilsu og öryggi fólks, umhverfi eða byggð og krafist samhæfingar viðbragðsaðila,
                  b.      þegar afla þarf upplýsinga um atburð sem óvissa ríkir um.
     2.      Hættustig er þegar upplýsingar hafa borist sem gefa til kynna að þörf sé á að samhæfa aðgerðir og verklag viðbragðsaðila til að koma í veg fyrir og takmarka, eftir því sem unnt er, að almenningur eða umhverfi og eignir verði fyrir tjóni af náttúru- eða mannavöldum eða vegna bresta í innviðum.
     3.      Neyðarstig er þegar fyrir liggur að atburður krefst aðkomu fjölda viðbragðsaðila og aukin þörf er á samhæfingu og stjórnskipulagi almannavarna.
     4.      Þjóðarvá er þegar umfang neyðarástands er þannig að viðbragðsaðilar sjá sér ekki fært að bregðast við í samræmi við skyldur sínar og lög þessi og þegar annað eftirfarandi skilyrða er uppfyllt:
                  a.      neyðarástand hefur áhrif á mörg umdæmi eða allt landið á sama tíma,
                  b.      fyrirséð er að neyðarástand hefur umfangsmikil neikvæð samfélagsleg og efnahagsleg áhrif sem taka til alls samfélagsins.
    Ríkislögreglustjóri tekur ákvörðun um óvissu-, hættu- og neyðarstig hverju sinni í samráði við hlutaðeigandi lögreglustjóra eða Landhelgisgæslu Íslands, ef unnt er, og tilkynnir ráðherra. Ríkislögreglustjóri skal jafnframt sjá til þess að ákvörðun um almannavarnastig verði birt opinberlega. Óvissu-, hættu- og neyðarstig geta tekið til landsins alls eða verið svæðisbundin.
    Forsætisráðherra lýsir yfir þjóðarvá hverju sinni í samráði við ráðherra almannavarna og tilkynnir jafnframt ríkisstjórn. Eftir að þjóðarvá hefur verið lýst yfir skal kalla saman ríkisstjórn svo fljótt sem verða má.

26. gr.
Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða.

    Ríkislögreglustjóri ber ábyrgð á samhæfingu almannavarnaaðgerða á landi, sjó og í lofti í samhæfingarstöð og þegar bregðast þarf við netógn í samræmi við ákvæði laga þessara.
    Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða í héraði er í höndum lögreglustjóra í viðkomandi lögregluumdæmi í samræmi við lögbundið hlutverk.
    Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða á sjó og í lofti er á verksviði Landhelgisgæslu Íslands í samræmi við lögbundið hlutverk.

27. gr.
Samhæfingarstöð og hlutverk hennar.

    Embætti ríkislögreglustjóra starfrækir samhæfingarstöð sem stýrir samhæfingu almannavarnaaðgerða með hliðsjón af almannavarnastigi og í samræmi við viðeigandi viðbragðsáætlun svo sem nánar er kveðið á um í lögum þessum. Þar getur einnig farið fram samhæfing viðbragða og hvers kyns aðgerða við leit og björgun á landi, sjó og í lofti þótt ekki hafi verið tekin ákvörðun um almannavarnastig.
    Ríkislögreglustjóri skal virkja samhæfingarstöð þegar nauðsyn krefur að mati embættisins eða þeirra sem koma að stjórn leitar, björgunar eða viðbragða við almannavarnaástandi.
    Ríkislögreglustjóri stýrir samhæfingarstöðinni og samhæfingu aðgerða, eftir atvikum, ásamt öðrum aðilum á grundvelli viðbragðsáætlunar.
    Í samhæfingarstöðinni starfa fulltrúar þeirra viðbragðsaðila sem eru tilgreindir í viðeigandi viðbragðsáætlunum og ber þeim að fara að fyrirmælum þess aðila sem stýrir samhæfingu aðgerða.
    Ríkislögreglustjóra er heimilt að óska eftir aðkomu annarra aðila en tilgreindir eru í viðbragðsáætlun til þess að starfa í samhæfingarstöðinni hverju sinni.
    Ef upp kemur ágreiningur um hver skuli gefa fyrirmæli eða hvaða fyrirmæli skuli gefin sker ríkislögreglustjóri úr ágreiningnum. Ákvörðun ríkislögreglustjóra samkvæmt þessu ákvæði verður ekki skotið til ráðherra
    Kostnaður af starfsemi samhæfingarstöðvar greiðist úr ríkissjóði.

28. gr.
Tímabundin stofnun og rekstur þjónustumiðstöðvar.

    Samhliða rekstri samhæfingarstöðvar er ríkislögreglustjóra heimilt að stofna tímabundið þjónustumiðstöð. Verkefni þjónustumiðstöðvarinnar á hættustundu fela í sér tímabundinn stuðning við þá sem þurfa að takast á við afleiðingar tiltekins atburðar eða áfalls auk þess sem starfsfólk sveitarfélags og sveitarstjórnir geta leitað stuðnings í þjónustumiðstöðinni.
    Ráðuneyti og sveitarfélög, þ.m.t. undirstofnanir þeirra, skulu veita liðsinni sitt til að þjónustumiðstöðin geti þjónað tímabundnu hlutverki sínu í samræmi við 1. mgr.
    Haft skal samráð við hlutaðeigandi sveitarstjórnir og eftir atvikum neyðarstjórn sveitarfélags um starfsemi þjónustumiðstöðvar samkvæmt þessari grein.
    Stofnun þjónustumiðstöðvar hefur ekki áhrif á ábyrgð sveitarfélaga á þeim lögbundnu verkefnum sem þeim er falið að sinna.

29. gr.
Aðgerðastjórn í héraði og samhæfing almannavarnaaðgerða.

    Þegar aðstæður krefjast skal lögreglustjóri virkja viðeigandi viðbragðsáætlun og/eða stýra almannavarnaaðgerð á landi með hliðsjón af almannavarnastigi og kalla saman aðgerðastjórn. Jafnframt geta þeir sem koma að stjórn leitar, björgunar eða viðbragða við almannavarnaástandi óskað eftir því við lögreglustjóra að aðgerðastjórn sé virkjuð.
    Í aðgerðastjórn eiga sæti fulltrúi lögreglustjóra, björgunarsveita, slökkviliðs, heilbrigðisþjónustu, Rauða krossins á Íslandi og aðrir viðbragðsaðilar í samræmi við viðbragðsáætlanir. Lögreglustjóra er heimilt að kalla inn í aðgerðastjórn aðra aðila sem tengjast aðgerð hverju sinni.
    Aðgerðastjórn annast stjórn og samhæfingu almannavarnaaðgerða í héraði í samvinnu við samhæfingarstöð.
    Viðbragðsaðili getur óskað eftir því að samhæfingarstöð annist stjórn almannavarnaaðgerða vegna tiltekinnar hættu. Áður en ríkislögreglustjóri tekur ákvörðun í málinu skal hann kanna afstöðu viðkomandi lögreglustjóra til beiðninnar.

30. gr.
Vettvangsstjórn í héraði.

    Lögreglustjóri tilnefnir vettvangsstjóra sem fer með stjórn og samhæfingu á vettvangi. Þá er lögreglustjóra eða vettvangsstjóra heimilt að kalla saman vettvangsstjórn, eftir atvikum.
    Vettvangsstjóri fer með stjórn og samhæfingu á vettvangi á grundvelli fyrirmæla lögreglustjóra eða aðgerðastjórnar.

31. gr.
Aðgerðastjórn á sjó og í lofti og samhæfing almannavarnaaðgerða.

    Landhelgisgæsla Íslands fer með stjórn og samhæfingu almannavarnaaðgerða á sjó og í lofti í samráði við lögreglustjóra í hlutaðeigandi umdæmi sem virkjar aðgerðastjórn, eftir atvikum.

32. gr.
Neyðarstjórn sveitarfélaga og hlutverk hennar.

    Í hverju sveitarfélagi er heimilt að hafa neyðarstjórn sem er virkjuð í samræmi við viðbragðsáætlanir.
    Hlutverk neyðarstjórnar er að samhæfa aðgerðir og grípa til viðeigandi ráðstafana vegna neyðarástands til að tryggja grunnþjónustu sveitarfélaga og órofna starfsemi. Neyðarstjórn skal hafa samvinnu við almannavarnanefnd viðkomandi sveitarfélags.
    Neyðarstjórn ber að veita aðgerðastjórn upplýsingar um starfsemi sína og skal fara að fyrirmælum aðgerðastjórnar vegna almannavarnaaðgerða til þess að fyrirbyggja eða bregðast við vá.

33. gr.
Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða vegna náttúruvár.

    Ákvörðun ríkislögreglustjóra um almannavarnastig vegna náttúruvár skal tekin skv. 25. gr. og í samráði við Veðurstofu Íslands, ef unnt er.
    Ríkislögreglustjóri stýrir samhæfingu aðgerða í samhæfingarstöð vegna náttúruvár í samráði við Veðurstofu Íslands og viðkomandi lögreglustjóra.
    Þegar samhæfingarstöð er virkjuð vegna náttúruvár starfa þar fulltrúar þeirra viðbragðsaðila sem eru tilgreindir í viðeigandi viðbragðsáætlunum og ber þeim skylda til að fara eftir fyrirmælum þess aðila sem stýrir samhæfingu aðgerða, sbr. 27. gr.
    Um stjórn aðgerða í héraði vegna náttúruvár fer skv. 29. gr.

34. gr.
Samhæfing og stjórn borgaralegra aðgerða vegna hernaðarógna.

    Ákvörðun ríkislögreglustjóra um almannavarnastig vegna hernaðarógna skal tekin skv. 25. gr. og í samráði við ráðherra sem fer með varnarmál, ef unnt er.
    Ríkislögreglustjóri stýrir samhæfingu borgaralegra aðgerða í samhæfingarstöð vegna hernaðarógna í samráði við hlutaðeigandi lögreglustjóra og Landhelgisgæslu Íslands.
    Þegar samhæfingarstöð er virkjuð vegna hernaðarógna starfa þar fulltrúar þeirra viðbragðsaðila sem eru tilgreindir í viðeigandi viðbragðsáætlunum og ber þeim skylda til að fara að fyrirmælum þess aðila sem stýrir samhæfingu aðgerða, sbr. 27. gr.
    Um stjórn aðgerða í héraði vegna hernaðarógnar fer skv. 29. gr. Ef aðstæður krefjast þess getur ríkislögreglustjóri farið með stjórn borgaralegra aðgerða í héraði vegna hernaðarógna í samráði við viðkomandi lögreglustjóra og gefið lögreglumönnum fyrirmæli þar að lútandi, sbr. 5. gr. lögreglulaga, nr. 90/1996.
    Landhelgisgæsla Íslands fer með stjórn borgaralegra aðgerða á sjó og í lofti vegna hernaðarógna, sbr. 31. gr.

35. gr.
Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða vegna heilbrigðisvár.

    Ákvörðun ríkislögreglustjóra um almannavarnastig vegna heilbrigðisvár sem fellur undir sóttvarnalög skal tekin skv. 25. gr. og í samráði við sóttvarnalækni, ef unnt er.
    Ríkislögreglustjóri stýrir samhæfingu almannavarnaaðgerða í samhæfingarstöð vegna heilbrigðisvár í samráði við sóttvarnalækni og viðkomandi lögreglustjóra.
    Þegar samhæfingarstöð er virkjuð vegna heilbrigðisvár starfa þar fulltrúar þeirra viðbragðsaðila sem eru tilgreindir í viðeigandi viðbragðsáætlunum og ber þeim skylda til að fara að fyrirmælum þess aðila sem stýrir samhæfingu aðgerða samkvæmt viðbragðsáætlun.
    Um stjórn aðgerða í héraði vegna heilbrigðisvár sem fellur undir sóttvarnalög fer skv. 29. gr.

36. gr.
Samhæfing og stjórn almannavarnaaðgerða vegna netógnar.

    Ákvörðun ríkislögreglustjóra um almannavarnastig vegna netógnar skal tekin skv. 25. gr. og í samráði við netöryggissveitina CERT-IS, ef unnt er.
    Ríkislögreglustjóri fer með samhæfingu almannavarnaaðgerða í samhæfingarstöð vegna netógnar í samráði við netöryggissveitina CERT-IS og viðkomandi lögreglustjóra.
    Þegar samhæfingarstöð er virkjuð vegna netógnar starfa þar fulltrúar þeirra viðbragðsaðila sem eru tilgreindir í viðeigandi viðbragðsáætlunum og ber þeim skylda til að fara að fyrirmælum þess aðila sem stýrir samhæfingu aðgerða.
    Þegar almannavarnastigi hefur verið lýst yfir vegna netógnar skal virkja stjórnstöð netöryggissveitarinnar CERT-IS sem starfar með samhæfingarstöðinni, ef þörf krefur.
    Um stjórn almannavarnaaðgerða í héraði vegna netógnar fer skv. 29. gr.

37. gr.
Aðgengi að neyðar- og öryggisfjarskiptakerfi.

    Samhæfingarstöð og viðbragðsaðilar skulu hafa aðgang að neyðar- og öryggisfjarskiptakerfi sem er óháð og aðskilið frá almennum fjarskiptakerfum og hefur aðgang að áreiðanlegu neyðarafli.
    Ráðherra er heimilt að fela aðila í opinberri eigu rekstur neyðar- og öryggisfjarskiptakerfisins.

38. gr.
Aðgengi fjölmiðla og samstarf.

    Í almannavarnaástandi skulu viðbragðsaðilar leitast við að tryggja aðgengi fjölmiðla og samstarf við þá í þágu upplýsingagjafar og miðlunar upplýsinga til almennings.

V. KAFLI
Valdheimildir á hættustundu og skyldur almennings.
39. gr.
Valdheimildir lögreglustjóra á hættustundu.

    Á hættustundu er lögreglustjóra heimilt að rýma og banna dvöl eða umferð á ákveðnum svæðum, svo sem með því að girða af eða hindra umferð um þau, þ.m.t. tilteknar fasteignir, taka í sínar vörslur hættulega muni og vísa á brott eða fjarlægja fólk.
    Fyrirmælum þessum er öllum skylt að hlíta.

40. gr.
Leigunám.

    Ráðherra getur á hættustundu ákveðið að taka leigunámi fasteignir eða lausafé í eigu einkaaðila, í þágu almannavarna, enda komi bætur fyrir eftir samkomulagi eða á grundvelli mats samkvæmt lögum um framkvæmd eignarnáms. Hafi ráðherra tekið ákvörðun um leigunám felur það jafnframt í sér að gera má hverjar þær breytingar á viðkomandi fasteignum eða lausafjármunum sem þörf er á til að þær komi að tilætluðum notum í þágu almannavarna.
    Stofnunum ríkis og sveitarfélaga er skylt á hættustundu að ljá í þágu almannavarna fasteignir og lausafjármuni, eftir því sem við verður komið, án sérstaks endurgjalds.

41. gr.
Neyðarheimild ríkislögreglustjóra til aðgerða.

    Á hættustundu er ríkislögreglustjóra heimilt að grípa til nauðsynlegra aðgerða til að varna yfirvofandi tjóni í samræmi við markmið laga þessara.
    Ríkislögreglustjóri skal upplýsa ráðherra um aðgerðir sem gripið er til á grundvelli þessa ákvæðis eins fljótt og auðið er.

42. gr.
Fyrirmæli ráðherra.

    Ráðherra getur gefið fyrirmæli um brottflutning fólks af skilgreindu hættusvæði, að fenginni tillögu ríkislögreglustjóra og að höfðu samráði við ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál og hlutaðeigandi lögreglustjóra. Á meðan fyrirmæli ráðherra um brottflutning af hættusvæði eru í gildi má enginn vera þar eða fara þangað nema með samþykki ríkislögreglustjóra.
    Ráðherra getur falið ríkislögreglustjóra tímabundið að gefa út áhættumat fyrir tiltekið svæði eftir að atburður er hafinn eða um langvarandi atburð er að ræða.
    Sérhver ráðherra getur, að fenginni tillögu ríkislögreglustjóra og að höfðu samráði við ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál, ákveðið:
     a.      að opinberir aðilar eða einkaaðilar skuli grípa til fyrirbyggjandi aðgerða eða ráðstafana,
     b.      að gefa fyrirmæli um sölu og dreifingu birgða eða að birgðir verði teknar eignarnámi.
     c.      að opinberir aðilar eða einkaaðilar skuli veita aðstoð, liðsinna eða útfæra nánar einstaka þætti laga þessara.
    Gefi ráðherra fyrirmæli á grundvelli 3. mgr. skal leitast við að semja um skyldur þeirra einkaaðila sem fyrirmælin varða. Þá skal ríkið bæta það tjón sem af hlýst fyrir viðkomandi aðila samkvæmt almennum reglum.
    Ráðherra skal aðeins taka ákvörðun eða gefa fyrirmæli samkvæmt þessari grein þegar brýna nauðsyn krefur og þegar ekki eru talin önnur vægari úrræði fyrir hendi.

43. gr.
Skyldur eiganda og umráðamanns húsnæðis.

    Ríkislögreglustjóra er heimilt, ef brýna nauðsyn ber til, að gefa eiganda eða umráðamanni húsnæðis fyrirmæli um að taka við fólki sem hefur verið flutt brott af hættusvæði, veita því húsaskjól og viðurgjörning eftir því sem aðstæður krefjast.
    Sveitarfélag sem flutt er frá greiðir kostnað vegna húsnæðis og fæðis sem látið er í té samkvæmt þessari grein en á kröfu um endurheimt á hendur þeim sem fyrirgreiðslunnar hafa notið.

44. gr.
Skylda til aðstoðar við almannavarnir.

    Á hættustundu getur lögreglustjóri kvatt hvern fulltíða mann, sem tiltækur er, til tafarlausrar aðstoðar í þágu almannavarna í umdæmi þar sem þeir dveljast. Ákvörðun um kvaðningu fulltíða manns til tafarlausrar aðstoðar við almannavarnir verður ekki skotið til æðra stjórnvalds.
    Ríkislögreglustjóri hefur ákvörðunarvald um flutning þeirra manna sem kvaddir hafa verið til tafarlausrar aðstoðar í þágu almannavarna. Ef fjöldi manns er fluttur á milli umdæma skal haft samráð við hlutaðeigandi lögreglustjóra eða almannavarnanefnd.

45. gr.
Almenn borgaraleg skylda við almannavarnir.

    Það er borgaraleg skylda þeirra sem eru á aldrinum 18–65 ára að gegna á hættustundu, án endurgjalds, starfi í þágu almannavarna í umdæmi þar sem þeir dveljast samkvæmt fyrirmælum lögreglustjóra, að fenginni tillögu ríkislögreglustjóra.
    Þeim sem kvaddir hafa verið til starfa skv. 1. mgr. ber að sæta læknisskoðun ef nauðsynlegt þykir.
    Enginn má á neinn hátt tálma því að maður gegni starfi sem hann hefur verið kvaddur til í þágu almannavarna.
    Sé heilsufari manns eða annars einstaklings sem hann ber ábyrgð á svo háttað að öryggi og/eða heilsu viðkomandi eða aðila sem hann ber ábyrgð á, sé stefnt í sérstaka hættu með því að fela honum að gegna slíkum störfum skal hann undanþeginn skyldu skv. 1. mgr.
    Ríkislögreglustjóri boðar þá sem kvaddir hafa verið til starfa í þágu almannavarna til námskeiða og æfinga. Öllum viðkomandi ber að fara að þeim fyrirmælum og öðrum starfsreglum. Óheimilt er að hverfa úr starfi án leyfis.
    Á hættustundu má sá sem kvaddur hefur verið til starfa ekki fara úr umdæmi lögreglustjóra án samþykkis lögreglustjóra eða þess er hann tilnefnir.
    Ef sá sem kvaddur hefur verið til starfa í þágu almannavarna verður fyrir meiðslum eða tjóni á námskeiði eða æfingu á hann rétt á bótum.

46. gr.
Beiðni um alþjóðlega borgaralega aðstoð.

    Ríkislögreglustjóri getur að undangengnu heildstæðu mati á þörf, samráði við hlutaðeigandi ráðuneyti og með samþykki ráðherra óskað eftir alþjóðlegri borgaralegri aðstoð þegar lýst hefur verið yfir almannavarnastigi, í samræmi við alþjóðasamninga og aðrar skuldbindingar sem Ísland á aðild að.
    Sé ekki unnt að fá samþykki ráðherra skv. 1. mgr. skal ákvörðunin borin undir ráðherra eins fljótt og auðið er.
    Ráðherra skal upplýsa aðra ráðherra eða ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál eftir því sem við á. Ráðherra metur hvort og hvernig á að upplýsa ríkisstjórn og Alþingi.
    Heimild á grundvelli ákvæðis þessa útilokar ekki að ríkislögreglustjóri kalli eftir erlendri aðstoð samkvæmt ákvæðum lögreglulaga.

47. gr.
Boð um alþjóðlega borgaralega aðstoð.

    Boði um alþjóðlega borgaralega aðstoð skal beint til ríkislögreglustjóra sem tekur afstöðu til beiðninnar í samráði við viðeigandi aðila. Samþykki ríkislögreglustjóri beiðnina skal sú ákvörðun tilkynnt ráðherra.
    Ríkislögreglustjóra er heimilt að samþykkja boð um alþjóðlega aðstoð í heild eða að hluta. Ríkislögreglustjóri getur ákveðið að hafna boði um alþjóðlega aðstoð að undangengnu mati.

VI. KAFLI
Endurreisn.
48. gr.
Endurreisn og sviðsábyrgð.

    Sérhver aðili sem fer með stjórn tiltekins sviðs samfélagsins, svæðis eða umdæmis ber ábyrgð á endurreisn á sínu sviði og á því að grípa til aðgerða til að draga úr frekari hættu.

49. gr.
Samband íslenskra sveitarfélaga, sveitarfélög og endurreisn.

    Samband íslenskra sveitarfélaga skipuleggur fræðslu í samráði við ríkislögreglustjóra um endurreisn og uppbyggingu sveitarfélaga í kjölfar atburðar eða ástands. Einstök sveitarfélög bera ábyrgð á því að starfsmenn þeirra fái slíka fræðslu og viðeigandi þjálfun.
    Samband íslenskra sveitarfélaga skal útbúa leiðbeiningar um gerð viðbragðsáætlunar fyrir sveitarfélög um uppbyggingu í kjölfar atburðar eða ástands og hvernig staðið verði að endurreisn.
    Sveitarfélög skulu gera áætlanir um uppbyggingu í kjölfar atburðar eða ástands og um endurreisn og skipuleggja aðgerðir samkvæmt þeim.

50. gr.
Tímabundin þjónustumiðstöð og endurreisn.

    Þjónustumiðstöð á grundvelli 28. gr. skal starfrækt þar til hennar er ekki lengur þörf að mati ríkislögreglustjóra og að höfðu samráði við viðkomandi sveitarfélag. Ríkislögreglustjóri skal þá taka ákvörðun um að hætta starfseminni og færa verkefni hennar í heild eða að hluta aftur til sveitarfélagsins eða aðila á vegum sveitarfélagsins.
    Ákvörðun um að þjónustumiðstöð hætti starfsemi eða að verkefni verði færð annað skal tilkynnt með hæfilegum fyrirvara og skal ríkislögreglustjóri skila áætlun um yfirfærslu starfseminnar til viðkomandi sveitarfélags.

51. gr.
Samhæfing aðgerða sveitarfélaga við endurreisn.

    Ráðherra sem fer með málefni sveitarfélaga fer fyrir samhæfingu aðgerða sem varða endurreisn, ef þörf er á, í samvinnu við viðkomandi sveitarfélag, önnur stjórnvöld og aðra hlutaðeigandi aðila.
    Sveitarstjórnir bera eftir sem áður ábyrgð á lögbundnum og ólögbundnum verkefnum á grundvelli sveitarstjórnarlaga.

VII. KAFLI
Rýni aðgerða eða aðgerðaleysis viðbragðsaðila.
52. gr.
Rýnifundir ríkislögreglustjóra.

    Ríkislögreglustjóri skal innan mánaðar frá því að almannavarnastigi hefur verið aflétt taka ákvörðun um hvort halda skuli rýnifund með fulltrúum viðbragðsaðila sem virkjaðir voru vegna aðgerða eða fyrirhugaðra aðgerða. Ef sérstök ástæða er talin til er heimilt að halda slíkan fund þótt almannavarnastigi hafi ekki verið aflétt.
    Ákveði ríkislögreglustjóri að halda ekki rýnifund geta þeir viðbragðsaðilar sem virkjaðir voru vegna aðgerða eða fyrirhugaðra aðgerða óskað eftir því að rýnifundur verði haldinn og ber ríkislögreglustjóra þá að verða við því.
    Veita skal viðkomandi viðbragðsaðilum tækifæri á að koma sjónarmiðum á framfæri um gæði viðbragða. Ríkislögreglustjóri skal rita og varðveita fundargerð um efni og niðurstöður rýnifundar. Hann skal jafnframt afhenda viðkomandi viðbragðsaðilum, samráðshópi ríkislögreglustjóra og ráðherra fundargerð og niðurstöður.
    Ríkislögreglustjóri hefur eftirlit með því að viðbragðsaðilar grípi til viðunandi úrbóta í samræmi við niðurstöður rýnifundar.

VIII. KAFLI
Rannsóknarnefnd almannavarna.
53. gr.
Rannsóknarnefnd almannavarna.

    Hlutverk rannsóknarnefndar almannavarna er að upplýsa og meta framkvæmd viðbragðsaðila almannavarna með það að markmiði að draga lærdóm af og stuðla að umbótum.
    Ráðherra er heimilt að setja á fót rannsóknarnefnd almannavarna þegar almannavarnastigi hefur verið aflétt og rýnifundi skv. 52. gr. er lokið ef hann telur þörf á aðkomu utanaðkomandi aðila til að rýna og meta aðgerðir eða aðgerðaleysi viðbragðsaðila. Ráðherra er heimilt að setja á fót rannsóknarnefnd almannavarna ef ástæða þykir til, þótt almannavarnarstigi hafi ekki verið aflétt.
    Samráðshópur ríkislögreglustjóra getur ákveðið að óska eftir því að ráðherra setji á fót rannsóknarnefnd almannavarna ef samráðshópurinn telur þörf á.
    Ráðherra skal setja á fót rannsóknarnefnd almannavarna ef einstaklingur lætur lífið eða verður fyrir stórfelldu líkamstjóni í tengslum við aðgerðir eða aðgerðaleysi viðbragðsaðila, óháð því hvort grunur er um refsivert brot. Starf nefndarinnar skal eingöngu miða að því að leiða í ljós orsakir atburðarins en ekki að skipta sök eða ábyrgð, með það að markmiði að draga lærdóm af og stuðla að umbótum.
    Nefndin fjallar ekki um refsiverða háttsemi einstaklinga eða refsiábyrgð. Vakni grunur um að refsiverð háttsemi hafi átt sér stað tilkynnir hún það lögreglu eða ákæruvaldi. Nefndin skal leitast við að haga störfum sínum þannig að hún raski ekki mögulegri rannsókn sakamáls og getur hún frestað umfjöllun um tiltekin atvik á meðan þau eru til meðferðar hjá lögreglu eða ákæruvaldi.
    Rannsóknarnefnd skal skila ráðherra skriflegri skýrslu um störf sín í samræmi við erindisbréf og skal hún birt opinberlega.

54. gr.
Skipun rannsóknarnefndar og starfsskilyrði.

    Nefndin skal vera sjálfstæð og óháð í störfum sínum og skipuð þremur nefndarmönnum. Skal formaður hennar uppfylla starfsgengisskilyrði héraðsdómara. Við val á öðrum nefndarmönnum skal m.a. horft til menntunar og starfsreynslu á sviði sem nýtist við störf nefndarinnar.
    Um sérstakt hæfi nefndarmanna fer eftir ákvæðum stjórnsýslulaga, nr. 37/1993.
    Á nefndarmönnum hvílir þagnarskylda skv. X. kafla stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Þagnarskylda helst þegar störfum nefndarinnar er lokið.
    Nefndinni er heimilt að kalla eftir aðstoð sérfræðinga eða annarri aðstoð við störf nefndarinnar. Um hæfi og þagnarskyldu þeirra sem aðstoða nefndina fer eftir 2. og 3. mgr.
    Kröfum í einkamáli og málum skv. 2. og 3. tölul. 242. gr. almennra hegningarlaga, nr. 19/1940, vegna atriða sem koma fram í skýrslu nefndarinnar eða öðrum skýrslum í tengslum við rannsóknina verður ekki beint gegn nefndarmönnum sem unnið hafa að rannsókninni. Sama gildir ef mál er höfðað út af málsmeðferð vegna skýrslunnar. Ríkið ber ábyrgð á athöfnum nefndarmanna eftir almennum reglum og ber ábyrgð á kostnaði, hvort sem mál er höfðað fyrir innlendum eða erlendum dómstóli.
    Upplýsingalög gilda ekki um störf nefndarinnar eða um þau gögn sem nefndin aflar sér eða sem hún útbýr eða lætur útbúa.

55. gr.
Aðgangur að gögnum.

    Nefndin skal hafa aðgang að öllum gögnum í vörslum stjórnvalda sem varða það atvik sem til skoðunar er. Skulu þau afhent innan þess tíma sem nefndin óskar og án endurgjalds.

56. gr.
Heimildir rannsóknarnefndar.

    Nefndinni er heimilt að taka skýrslur af hverjum þeim sem hún telur að búi yfir vitneskju sem komi að notum í starfi hennar.
    Viðbragðsaðilum, starfsmönnum sveitarfélaga og öðrum opinberum starfsmönnum, sem ella væru bundnir þagnarskyldu, er skylt að veita nefndinni upplýsingar og skýringar sem lúta að þeim atburði sem rannsókn beinist að sé þess óskað, eftir atvikum með því að gefa nefndinni skýrslu. Hið sama gildir um þá sem hafa látið af störfum. Öðrum sem nefndin telur að kunni að búa yfir vitneskju sem nýtist í störfum hennar, og ella væru bundnir þagnarskyldu starfa sinna vegna, er jafnframt skylt að veita nefndinni upplýsingar.
    Þeim sem gefur skýrslu fyrir nefndinni er heimilt að skorast undan því að svara spurningu ef ætla má að í svari hans geti falist játning eða bending um að hann hafi framið refsiverðan verknað eða að það geti orðið honum til mannorðsspjalla.
    Sá sem vísvitandi gefur nefndinni rangar eða villandi upplýsingar skal sæta sektum eða fangelsi allt að fjórum mánuðum. Um slík mál fer samkvæmt lögum um meðferð sakamála.
    Ekki er heimilt að nota upplýsingar sem einstaklingur hefur veitt nefndinni sem sönnunargagn í sakamáli sem höfðað er gegn honum.

IX. KAFLI
Kostnaðarskipting milli ríkis og sveitarfélaga vegna almannavarna.
57. gr.
Skipting kostnaðar vegna almannavarna.

    Kostnaður vegna skyldna ríkisins samkvæmt lögum þessum greiðist úr ríkissjóði. Kostnaður vegna verkefna sveitarfélaga skv. II.–VI. kafla greiðist af sveitarfélögum.
    Ef sveitarfélög hafa samstarf um skyldur sínar samkvæmt þessum lögum skal skipta kostnaði á milli þeirra samkvæmt íbúatölu.

X. KAFLI
Refsiábyrgð.
58. gr.
Refsiákvæði.

    Hver sá sem gefur af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi ranga tilkynningu til samhæfingarstöðvar eða viðbragðsaðila eða misnotar að öðru leyti þjónustu þessara aðila varðandi almannavarnir skal sæta refsingu skv. 120. og 120. gr. a almennra hegningarlaga, nr. 19/1940.

XI. KAFLI
Reglugerðir, gildistaka o.fl.
59. gr.
Reglugerðarheimildir.

    Ráðherra er heimilt að setja í reglugerð nánari ákvæði um framkvæmd laga þessara, þar á meðal um:
     1.      Starfshætti og skipulag samráðshóps ríkislögreglustjóra.
     2.      Tilhögun neyðar- og öryggisfjarskiptakerfis.
     3.      Efni og gerð viðbragðsáætlana og aðgerðaáætlana.
     4.      Ómissandi innviði.
     5.      Flokkun almannavarnastiga, inntak þeirra og viðbrögð.
     6.      Skipulag og starfsemi samhæfingarstöðvar og þjónustumiðstöðvar.
     7.      Móttöku erlends hjálparliðs.
     8.      Skyldu til að aðstoða við almannavarnir og almenna borgaralega skyldu við almannavarnir.
     9.      Rannsóknarnefnd almannavarna.

60. gr.
Gildistaka.

    Lög þessi öðlast þegar gildi.
    Við gildistöku laga þessara falla úr gildi lög um almannavarnir, nr. 82/2008.
    Reglugerðir og önnur stjórnvaldsfyrirmæli sem sett eru samkvæmt lögum, nr. 82/2008, skulu halda gildi sínu að svo miklu leyti sem þau fara ekki í bága við lög þessi. Þá skulu samningar sem gerðir voru í tíð þeirra laga halda gildi sínu uns þeir verða endurskoðaðir af hálfu samningsaðila.

61. gr.
Breyting á öðum lögum.

    Við gildistöku laga þessara verða eftirfarandi breytingar á öðrum lögum:
     1.      Lögum um Stjórnarráð Íslands, nr. 115/2011: Eftirfarandi breytingar verða á 4. mgr. 9. gr. laganna:
                  a.      Á eftir orðinu „ríkisfjármál“ í 1. málsl. kemur: ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál.
                  b.      Á eftir 2. málsl. koma tveir nýir málsliðir, svohljóðandi: Forsætisráðherra, sá ráðherra sem fer með málefni almannavarna og sá ráðherra sem fer með varnarmál skulu eiga fast sæti í ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál. Þá skulu ráðherrar, sem fara ekki með málefni skv. 5. málsl. en eru formenn stjórnmálaflokka sem eiga aðild að ríkisstjórn, eiga fast sæti í ráðherranefndinni.
     2.      Varnarmálalög, nr. 34/2008: Á eftir 4. gr. laganna kemur ný grein, 4. gr. a, ásamt fyrirsögn, svohljóðandi:

Ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál.

                      Í ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál, sbr. 9. gr. laga um Stjórnarráð Íslands, nr. 115/2011, er fjallað um öryggis- og varnarmál. Meginverkefni nefndarinnar er varðar varnarmál eru eftirfarandi:
                      1.      Að fjalla um stefnu stjórnvalda í öryggis- og varnarmálum.
                      2.      Að fjalla um málefni sem varða öryggi og/eða varnir ríkisins, þ.m.t. hættumat á sviði varnarmála.
                      3.      Að vera upplýsinga- og samstarfsvettvangur ráðherra vegna mála á sviði öryggis- og varnarmála.
                      Ráðherranefnd um almannaöryggi og varnarmál skal hittast tvisvar á ári til að ræða málefni öryggis og varnarmála eða oftar ef aðstæður krefjast þess.

---

Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.

---